नागपंचमी सण आणि धार्मिक महत्त्व

प्रतिनिधी :  नागपंचमी हा सण श्रावण महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पंचमीला साजरा केला जातो. हा सण प्रामुख्याने नागदेवतेच्या पूजनासाठी ओळखला जातो. भारतात अनेक ठिकाणी नागांची पूजा करणे ही परंपरा आहे, आणि नागपंचमी या दिवशी विशेषतः नाग देवतेला दूध, फुले, हळद-कुंकू, दूर्वा इत्यादी अर्पण करून पूजा केली जाते.

🔸 नागपंचमीचे धार्मिक महत्त्व:

पुराणकथेनुसार, या दिवशी नागदेवतेचे पूजन केल्यास सर्पदोष, सर्पभय, कालसर्प दोष इत्यादी त्रास दूर होतात असे मानले जाते.

यम आणि नागराज यांची कृपा लाभते.

या दिवशी घरात लाटणे (पाटा-वरवंटा) चालवत नाहीत, कारण त्याचा नागांशी संबंध लावला जातो.

🔸 नागपंचमीचे पूजन कसे करतात?

नागाच्या प्रतिमेचे किंवा प्रत्यक्ष नागाचे पूजन केले जाते.

नागाच्या मुळावर दूध, हलदीचे पाणी, चंदन, फुले अर्पण केली जातात.

काही ठिकाणी नागोबा मंदिरात जाऊन पूजा केली जाते.

या दिवशी स्त्रिया उपवास करतात आणि नागदेवतेची कथा ऐकतात.

🔸 ग्रामीण परंपरा व लोककथा:

ग्रामीण भागात शेतकऱ्यांमध्ये नागपंचमीचा विशेष सन्मान आहे, कारण नाग मुळे उंदरांचे नियंत्रण होते जे पीकांचे नुकसान करतात.

महाराष्ट्रात या दिवशी महिलांनी हातावर नागाची आकृती काढणे, घराच्या भिंतींवर चित्र रंगवणे अशी परंपरा आहे.

🔸 नागपंचमीच्या दिवशी काय करू नये?

जमिनीवर खणणे, लाकूड फोडणे, शेती करणे वर्ज्य मानले जाते.

पाट्यावर जेवण, दूध उकळणे यास मनाई केली जाते.